Niest je kat veel, heeft ze een loopneus of tranende ogen? Dan kan het om niesziekte gaan. Dat is een besmettelijke infectie van de neus, de ogen en de keel. Bij een volwassen, gezonde kat valt het vaak mee, maar voor kittens en oudere katten kan niesziekte ernstig zijn. In deze blog lees je hoe je niesziekte herkent, hoe je kat het oploopt en wat je kunt doen.
Wat is niesziekte?
Niesziekte is een verzamelnaam voor infecties van de bovenste luchtwegen bij katten. De belangrijkste veroorzakers zijn twee virussen: het feline herpesvirus en het calicivirus. Daarnaast kunnen bacteriën meedoen, zoals Chlamydia felis, die vooral de ogen aantast. Vaak verergeren bacteriën een infectie die door een virus is begonnen.
Hoe krijgt een kat niesziekte?
De virussen verspreiden zich via neus- en oogvocht en speeksel. Dat gaat door direct contact tussen katten, door niezen, maar ook via voerbakjes, kattenbakken, handen en kleding. Katten die met veel andere katten samenleven, zoals in een asiel, cattery of fokkerij, lopen het meeste risico.
Een kat die herpes heeft gehad, blijft het virus vaak levenslang bij zich dragen. Bij stress, bijvoorbeeld door een verhuizing, een verblijf in een pension of een nieuwe kat in huis, kunnen de klachten terugkomen. Zo’n kat kan dan ook andere katten besmetten.
Symptomen van niesziekte
- niezen;
- een loopneus, eerst helder, later soms dik en geel of groen;
- tranende, rode of dichtgeknepen ogen;
- koorts, sloom zijn;
- slecht of niet eten, omdat je kat haar eten niet goed ruikt;
- zweertjes op de tong of in de bek, kwijlen (vooral bij calicivirus);
- ademen met de bek open als de neus verstopt zit.
Waarom is niesziekte gevaarlijk voor kittens?
Kittens raken snel uitgedroogd en verzwakt als ze niet eten. Ook kunnen de ogen blijvend beschadigd raken als een oogontsteking niet op tijd wordt behandeld. Een kitten met niesziekte moet daarom altijd door de dierenarts gezien worden.
Wat doet de dierenarts?
Meestal stelt de dierenarts de diagnose op basis van de klachten en het onderzoek. Tegen de virussen zelf is er beperkt iets te doen; de behandeling is erop gericht je kat te ondersteunen tot haar afweer het virus onder controle heeft. Afhankelijk van de klachten kan dat bestaan uit:
- oogdruppels of oogzalf;
- antibiotica als er ook een bacteriële infectie is;
- pijnstilling bij zweertjes in de bek;
- extra vocht als je kat uitgedroogd is;
- soms een middel tegen het herpesvirus, bij ernstige oogklachten.
Wat kun je thuis doen?
- Maak de ogen en neus een paar keer per dag schoon met een zacht doekje en lauw water.
- Geef sterk ruikend, licht opgewarmd natvoer: dan ruikt je kat haar eten beter.
- Zorg dat er altijd vers water staat.
- Houd je kat binnen, warm en rustig.
- Houd zieke katten zo veel mogelijk apart en was je handen na elk contact.

Voorkomen: vaccinatie
Katten worden standaard gevaccineerd tegen niesziekte en kattenziekte. De vaccinatie voorkomt niet altijd dat je kat besmet raakt, maar zorgt er wel voor dat de klachten veel minder ernstig zijn. Kittens krijgen een aantal vaccinaties vanaf een leeftijd van ongeveer acht tot negen weken. Daarna volgt een herhaling volgens het schema dat de dierenarts adviseert. Gaat je kat naar een pension, dan vraagt het pension meestal een geldige vaccinatie. Lees meer op onze pagina over vaccinaties.
Wanneer naar de dierenarts?

Bel de dierenarts als je kat langer dan een dag niet eet, als ze met de bek open ademt, als ze sloom is of koorts lijkt te hebben, of als een oog dichtzit of troebel wordt. Een kitten of een oudere kat met niesziekte laat je altijd nakijken.
Bij Dierenkliniek Utrechtse Heuvelrug in Rhenen helpen we je kat tijdens een consult. Maak een afspraak of lees meer over onze zorg voor katten.
Veelgestelde vragen over niesziekte bij katten
Is niesziekte besmettelijk voor mensen of honden?
Nee. De virussen die niesziekte veroorzaken, gaan alleen over op andere katten.
Hoe lang duurt niesziekte?
Meestal een tot drie weken. Bij kittens en verzwakte katten kan het langer duren.
Mijn kat is gevaccineerd, hoe kan ze dan niesziekte hebben?
De vaccinatie beschermt niet volledig tegen besmetting, maar maakt de ziekte wel veel milder. Ook kan een kat die als kitten besmet is geraakt, het virus bij zich dragen en later weer klachten krijgen.



