Heb je een Griekse, Moorse of Russische landschildpad? Dan komt in de herfst de winterslaap eraan. In de natuur houden deze schildpadden elke winter een rustperiode. Een goede winterslaap helpt hun natuurlijke ritme, maar een slechte voorbereiding kan je schildpad ziek maken. In deze blog lees je hoe je je schildpad veilig laat overwinteren en waar je op moet letten.
Welke schildpadden houden een winterslaap?
De bekende landschildpadden uit Zuid-Europa en Centraal-Azië, zoals de Griekse landschildpad, de Moorse landschildpad en de Russische steppeschildpad, houden een winterslaap. Tropische soorten doen dat niet. Twijfel je welke soort je hebt, vraag het dan eerst na. Een tropische schildpad die in de kou gezet wordt, kan eraan overlijden.
Eerst een gezondheidscontrole
Alleen een gezonde schildpad mag in winterslaap. Tijdens de winterslaap werkt het afweersysteem nauwelijks. Een schildpad die met een infectie, wormen of te weinig reserves gaat slapen, komt er soms slecht of niet meer uit. Laat je schildpad daarom in de late zomer of vroege herfst nakijken. De dierenarts let op:
- het gewicht en de conditie in verhouding tot de lengte van het schild;
- ogen en neus: zijn ze helder en zonder afscheiding?
- de bek en de ademhaling;
- wormen of andere parasieten, via een ontlastingsonderzoek.
Is je schildpad te licht of niet helemaal gezond, dan is het beter om hem dit jaar wakker te houden, met warmte en licht zoals in de zomer.
De voorbereiding: vasten en drinken
Een schildpad mag niet met een volle darm gaan slapen. Voedsel dat achterblijft, gaat rotten en kan een gevaarlijke darminfectie geven. Bouw het voeren daarom een aantal weken voor de winterslaap af. Hoe lang precies hangt af van de grootte van je schildpad; bij volwassen dieren gaat het meestal om twee tot vier weken. Houd je schildpad in die periode wel warm, zodat de darm leeg kan raken.
Drinken blijft juist belangrijk. Zet je schildpad in de weken voor de winterslaap regelmatig in een laagje lauw water, zodat hij kan drinken en plassen.
De juiste temperatuur
De temperatuur is het belangrijkste tijdens de winterslaap. Houd hem stabiel rond de 5 °C.
- Te koud (onder het vriespunt): je schildpad kan bevriezen. Vooral de ogen raken dan beschadigd, soms met blindheid als gevolg.
- Te warm (boven ongeveer 10 °C): je schildpad verbruikt te veel energie en droogt uit, terwijl hij niet kan eten.
Veel eigenaren gebruiken een aparte koelkast met een thermometer, omdat de temperatuur daarin goed constant blijft. Een vorstvrije schuur of garage kan ook, maar daar schommelt de temperatuur meer. Controleer de temperatuur in dat geval dagelijks. Leg je schildpad in een doos met een laag aarde of beukensnippers.
Tijdens de winterslaap: wegen en controleren
Weeg je schildpad elke week en schrijf het gewicht op. Een klein gewichtsverlies is normaal. Verliest hij snel gewicht, of meer dan ongeveer tien procent van zijn gewicht, maak hem dan wakker en neem contact op met de dierenarts. Maak hem ook wakker als hij plast tijdens de winterslaap: dan verliest hij vocht en kan hij uitdrogen.
Hoe lang de winterslaap duurt, verschilt per soort, leeftijd en conditie. Voor een gezonde volwassen landschildpad gaat het meestal om acht tot twaalf weken. Jonge schildpadden slapen korter. Bespreek de duur met de dierenarts.
Wakker worden
- Laat je schildpad geleidelijk opwarmen, bijvoorbeeld een dag op kamertemperatuur.
- Zet hem daarna onder de warmtelamp.
- Geef hem dagelijks een lauw bad, zodat hij kan drinken en plassen.
- Bied na een paar dagen weer voer aan.
Eet je schildpad na ongeveer een week nog niet, of zie je troebele ogen, afscheiding uit de neus of een piepende ademhaling? Laat hem dan nakijken. Een schildpad die na de winterslaap niet gaat eten, raakt snel verzwakt.
Wanneer naar de dierenarts?
Kom langs voor een controle vóór de winterslaap, en bel als je schildpad tijdens de winterslaap veel gewicht verliest of plast, of als hij na het ontwaken niet eet. Bij Dierenkliniek Utrechtse Heuvelrug in Rhenen hebben we veel ervaring met schildpadden en andere reptielen. Lees meer op onze pagina over de dierenarts voor reptielen of maak direct een afspraak. Houd je ook een baardagaam? Lees dan onze blog over de winterrust van de baardagaam.
Veelgestelde vragen over winterslaap bij schildpadden
Moet mijn schildpad in winterslaap?
Voor gezonde landschildpadden uit Zuid-Europa en Centraal-Azië hoort een winterslaap bij hun natuurlijke ritme. Is je schildpad ziek of te licht, dan kan de dierenarts adviseren om een jaar over te slaan.
Mag mijn schildpad buiten overwinteren?
Dat is riskant. Buiten kun je de temperatuur niet controleren: in een strenge winter kan die onder het vriespunt komen, en in een zachte winter wordt het juist te warm. Een binnenruimte met een thermometer is veiliger.
Hoe weet ik of mijn schildpad nog leeft tijdens de winterslaap?
Een slapende schildpad beweegt nauwelijks, maar reageert vaak nog licht als je voorzichtig een poot aanraakt. Blijf daarnaast elke week wegen. Twijfel je, bel dan de dierenarts.
